Ziołolecznictwo w średniowieczu. Zioła wówczas czyniły cuda

Ziołolecznictwo w średniowieczu. Zioła wówczas czyniły cuda

Leczenie naturalne bywało zaskakująco skuteczne, zwłaszcza w czasach, kiedy nie istniał przemysł farmaceutyczny

Na co i jakie zioła pomagały dawnym Polakom na ich liczne schorzenia? Marcin z Urzędowa był barwną postacią na mapie Polski XIV wieku. Uzyskał tytuł doktora medycyny, święcenia kapłańskie, wykładał filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Przede wszystkim jednak interesowały go rośliny, a konkretnie możliwość ich zastosowania w medycynie. Ziołolecznictwo w średniowieczu było stosowane na co dzień.

Dlatego też Marcin wszystkie wolne chwile spędzał na wędrówkach po, pięknych skądinąd, okolicach Urzędowa i Sandomierza, zbierał zioła, rozmawiał z wiejskimi znachorami i przez całe życie przygotowywał monumentalne dzieło, które jednak ukazało się już po jego śmierci, w 1595 roku.

Ziołolecznictwo w średniowieczu

„Herbarz Polski, To jest o przyrodzeniu Ziół z Drzew Rozmaitych, z Inszych Rzeczy do lekarstw należących, Księgi Dwoje…” był pierwszym polskim zielnikiem. Ale nie tylko. Był pierwszym dziełem napisanym przez Polaka, w którym była mowa nie tylko o zdrowiu, ale też o higienie. W wersji, rzecz jasna, bardzo ekologicznej.

Rzeżucha na bujną czuprynę

Jeśli chodzi o mężczyzn, najważniejszą radą jakiej udzielał im kanonik Marcin dotyczyła łysienia. Chcąc je skutecznie powstrzymać, należało mianowicie wcierać w skórę głowy sok aloesowy, skuteczne były podobno także utłuczone nasiona rzeżuchy wodnej (rukiew wodna). Nie wiadomo, jak to działało, ale recepta ta brzmi lepiej niż ta sporządzone przez pokolenie młodszego Szymona Syreńskiego. Na łysienie zalecał on okłady z opalonego i zmielonego chleba jęczmiennego, zmieszanego z niedźwiedzim sadłem lub sokiem z ruty.

Łysienie nie było problemem

Jeżeli jednak łysienie nieubłaganie by się pogłębiało, mężczyzna mógł, a nawet powinien zadbać o pozostałe elementy owłosienia, a więc brodę i wąsy. W tym przypadku autor zalecał dokładnie to samo, co kobietom: mycie ich wywarem z ćwikły lub złotogłowiu. Ten ostatni jest zresztą dość ciekawy, bo w symbolice ludowej i to od głębokiej starożytności, złotogłów symbolizuje śmierć i sadzono go często na cmentarzach. Cenną poradą dla pań były ziołowe sposoby farbowania włosów. W zależności od preferowanego odcienia, Marcin z Urzędowa proponował wywary z bluszczu, liści bukowych, cyprysowych, lnu, mirtu lub szałwii.

Kapusta na piękną buzię

Doktor Marcin miał też cały pakiet porad dla kobiet, w kwestii higieny twarzy. Należało ją nie tylko myć wodą, ale doskonałe efekty dawało także robienie okładów z krochmalu, który „jagody na licu zgrubiałe i zatwardziałe odwilża i odmiękcza”. Wszelkiego rodzaju krosty i wypryski należało zwalczać mieszanką miodu i cynamonu, przecierając twarz olejem z konopi lub sokiem z cebuli zmieszanym z octem.

Standardy ówczesnej piękności nie przewidywały miejsca na piegi, które – jak uważano – nieznośnie szpecą najładniejsze nawet rysy. Nic też dziwnego, że Marcin poświęcił ich spędzaniu bardzo wiele miejsca. Skuteczny był jego zdaniem sok z kapusty, który można było stosować wymiennie z krochmalem. „Kapusta oblicze i płeć zeszpeconą wyczyszcza i piegi spędza sokiem pomazując” – pisał. Dobre efekty dawały też podobno okłady z krwi zająca, wody morskiej, soku z rzodkwi lub mąki pszennej zmieszanej z octem winnym.

Ziołowa stomatologia

Dla obu płci, doktor Marcin miał też szereg zaleceń, odnośnie higieny zębów. Aby uniknąć nieprzyjemnego zapachu z ust, należało płukać je regularnie octem lub oliwą, wymieszanymi z mirrą, solą i szałwią. Ten sam wywar pomagał podobno również na choroby dziąseł, zmniejszając ich wrażliwość i likwidując stany zapalne. Na bóle zębów z kolei doskonale robił olejek przygotowany z „zębowego ziela”. Nie do końca wiemy o jaką roślinę tu chodzi, ale w grę wchodzą prawdopodobnie tymianek, rumianek lub mięta. Pomagały też podobno leki spreparowane z mirry, tamaryszku i glistnika jaskółcze ziele. Warto było spróbować. W tamtych czasach alternatywę stanowiła ekstrakcja bolącego zęba dokonywana przez kowala.

Wojciech Lada

Ziołolecznictwo w średniowieczu. Zioła wówczas czyniły cuda i tak też jest do dzisiaj.

Polecane przez nas

https://ukorzeni.pl/ciekawostki/mitologia-miodu/

Polecana grupa społecznościowa

https://www.facebook.com/groups/678418632976461/


Podobne artykuły

Ciekawostki

23.09.20
Jan Baranowski: Polak, który ocalił Francję przed bankructwem

Gazomierz, semafor, kasownik biletów… Jan Józef Baranowski wynalazł ok. siedemnastu urządzeń bądź systemów, bez których trudno wyobrazić sobie codzienne życie nawet w XXI wieku W 1832 roku Jan Józef Baranowski…

Ciekawostki

20.09.20
Asterix i Obeliks nad Wisłą, czyli cywilizacja Celtów

Panowali nad połową Europy, mieli nawet przyczółki w Azji. Trzymali w szachu Cesarstwo Rzymskie. Dali Europie żelazo, koło garncarskie i… poczucie piękna. Nikt nigdy nie wyjaśnił jak to się stało,…

Ciekawostki

18.09.20
Globalny fenomen ochry, czyli kolor duszy kosmosu

Pospolite tlenki metali zwane wspólnie ochrą, były pierwszym w dziejach człowieka, uniwersalnym symbolem wiary w życie pozagrobowe. Wykorzystywały go wszystkie kultury ówczesnego świata Przyjmuje się, że religia zaczęła się wtedy,…

Ciekawostki

12.09.20
Kajakiem przez morze: Wielkie ucieczki z PRL-owskiej Polski

Łodzie o sylwetce kajaka towarzyszyły ludziom dosłownie od zawsze. Wykorzystywano je w handlu, transporcie, sporcie, rekreacji… Ale nie tylko. Polakom po wojnie służyły głównie do uciekania z Polski W kwestiach…