Soja – lekarstwo dla ziemi i składnik diet na całym świecie

Soja – lekarstwo dla ziemi i składnik diet na całym świecie

Soja jest dziś nieodzownym składnikiem diety wegetariańskiej i wegańskiej na całym świecie

Ale choć w Azji korzystano z niej co najmniej od XV wieku p.n.e., w kręgu cywilizacji zachodniej jest obecna zaledwie od kilkudziesięciu lat. Jako pierwsi jedli ją Chińczycy i to od tak dawna, że początki jej spożycia weszły do legend i mitów.

Archeologia

Co ciekawe, archeologia znów mity te potwierdza – na stanowiskach w Azji Centralnej pochodzących z paleolitu, a więc czasów kiedy nie jedzono soi, lecz proso, znalezione kości noszą ślady krzywicy, w późniejszych zaś, jest ich wyraźnie mniej. I nic w tym dziwnego. Soja to prawdziwa kopalnia białka i zdrowych kwasów tłuszczowych, przeciwdziała osteoporozie, niektórym nowotworom, łagodzi procesy starzenia, by wymienić tylko najważniejsze z mnóstwa innych zalet.

Inwazja na Azję

Z Chin, dzięki mnichom buddyjskim, soja przeprowadziła udaną inwazję na Japonię, a stamtąd już na praktycznie całą Azję. Jest tam do tego stopnia podstawą diety, że woreczek z soją stanowił żelazną rację żołnierzy japońskich podczas II wojny światowej. W Europie zdawano sobie sprawę z istnienia rośliny i jej znaczenia dla Azjatów od bardzo dawno. Pojawiały się nawet próby jej rozpowszechnienia. 11 maja 1911 roku we francuskim Etampes, grupa zapaleńców wydała nawet obiad, na którym wszystkie produkty zostały przygotowane właśnie na bazie soi.

Sprawa była podobno całkiem głośna i pisały o niej gazety – potraktowano to jednak jako nieszkodliwe dziwactwo kilku ekscentryków. Dlaczego więc ignorowano jej istnienie nawet wówczas, gdy w okresy katastrofalnego głodu powtarzały się tu co kilka lat, a już największy, w czasie I wojny światowej, miał zacząć się zaledwie trzy lata po tym obiedzie? Nie mamy pewnej odpowiedzi, wiemy jednak z pewnością, że kiedy już soja znalazła się w kręgu zainteresowania białego człowieka, stało się to przypadkiem.

Rzecz w tym, że soja ma nieocenione znaczenie nie tylko dla organizmu ludzkiego, ale też dla gleby. W Chinach fakt ten jest znany tak dobrze, że archaiczny ideogram oznaczający roślinę – su – badacze interpretują jako definicję rolnictwa. „Na dole widać rząd kresek, które oznaczają korzenie rośliny. Dlaczego je zaznaczano? Bo korzenie soi, tak samo jak wszystkich roślin strączkowych, mają tę właściwość, że regenerują ziemie. To prawdziwe gniazda nitrobakterii, toteż uprawa roli pozwala użyźnić ziemię, którą zubożyło łapczywe zboże, czy kukurydza: soja jest zielonym nawozem” – pisała Maguelonne Toussaint-Samat.

Podbiła Amerykę i Europę

I właśnie z tego powodu soja po II wojnie światowej podbiła najpierw Amerykę, po niej zaś – Europę. I była to kariera w naprawdę amerykańskim stylu. Najpierw w stanach Środkowego Zachodu zaczęto praktykować siew soi na przemian z kukurydzą. Nawet jednak wówczas nie jedzono jej, lecz wykorzystywano jako nawóz. Następnie zorientowano się, że olej sojowy może z powodzeniem zastąpić inne – które do Stanów sprowadzano. Wkrótce uprawa soi rozeszła się na kilkadziesiąt dalszych stanów i USA z największego importera tłuszczów, wkrótce stały się największym na świecie eksporterem.

Gwiazda amerykańskiego rolnictwa

A kiedy w dodatku inżynierowie z zakładów Forda opracowali metodę produkcji masy plastycznej z wyciśniętych sojowych makuchów – roślina stała się prawdziwą gwiazdą amerykańskiego rolnictwa. Jej spożycie w formie innej niż olej, wciąż jednak było minimalne. W tej kwestii zmianę przyniosły czasy rewolucji hippisowskiej z poły lat 60. XX wieku, kiedy wraz z hasłami miłości i pokoju rozpowszechnił się wegetarianizm, a przy okazji zainteresowanie duchowością Wschodu. I choć ówcześni hippisi są już na mocno zaawansowanej emeryturze – soja z każdym pokoleniem przeżywa swoją drugą młodość. W tej czy innej formie, jest dziś najpowszechniej jedzoną rośliną na świecie.

Wojciech Lada

Maguelonne Toussaint-Samat, Historia naturalna i moralna jedzenia, Warszawa 2015

J.G. Vaughan, C.A. Geissler, Rośliny jadalne, Warszawa 2001

Polecane przez nas

https://ukorzeni.pl/ciekawostki/poganstwo-bezglutenowe/

Nasza grupa społecznościowa

https://www.facebook.com/uKorzeni/


Podobne artykuły

Ciekawostki

29.09.20
Ziołolecznictwo w średniowieczu. Zioła wówczas czyniły cuda

Leczenie naturalne bywało zaskakująco skuteczne, zwłaszcza w czasach, kiedy nie istniał przemysł farmaceutyczny Na co i jakie zioła pomagały dawnym Polakom na ich liczne schorzenia? Marcin z Urzędowa był barwną…

Ciekawostki

23.09.20
Jan Baranowski: Polak, który ocalił Francję przed bankructwem

Gazomierz, semafor, kasownik biletów… Jan Józef Baranowski wynalazł ok. siedemnastu urządzeń bądź systemów, bez których trudno wyobrazić sobie codzienne życie nawet w XXI wieku W 1832 roku Jan Józef Baranowski…

Ciekawostki

20.09.20
Asterix i Obeliks nad Wisłą, czyli cywilizacja Celtów

Panowali nad połową Europy, mieli nawet przyczółki w Azji. Trzymali w szachu Cesarstwo Rzymskie. Dali Europie żelazo, koło garncarskie i… poczucie piękna. Nikt nigdy nie wyjaśnił jak to się stało,…

Ciekawostki

18.09.20
Globalny fenomen ochry, czyli kolor duszy kosmosu

Pospolite tlenki metali zwane wspólnie ochrą, były pierwszym w dziejach człowieka, uniwersalnym symbolem wiary w życie pozagrobowe. Wykorzystywały go wszystkie kultury ówczesnego świata Przyjmuje się, że religia zaczęła się wtedy,…